Cẩm nang du lịch Malacca (Melaka): Lịch sử và ẩm thực

Nhỏ gọn, dễ đi bộ và chồng xếp năm thế kỷ lịch sử giao thương, Malacca — viết là Melaka trong tiếng Malay — là một trong những điểm dừng ngắn đáng giá nhất ở Malaysia. Đây là nơi ảnh hưởng của người Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh, Malay, Hoa và Ấn va chạm, hòa quyện để tạo nên một thành phố có diện mạo và hương vị không nơi nào khác trong cả nước có được, và khu phố cổ của nó đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới cùng với George Town của Penang.

Cẩm nang du lịch Malacca này giới thiệu khu trung tâm lịch sử, chợ đêm phố Jonker nổi tiếng, nền văn hóa Peranakan (Baba-Nyonya) làm nên ẩm thực địa phương, du thuyền trên sông và xe xích lô, cùng câu hỏi lớn mà du khách nào cũng đặt ra: đi Melaka trong ngày từ Kuala Lumpur thì hơn, hay đáng để ở lại qua đêm?

Khu phố cổ UNESCO: Quảng trường Hà Lan, A Famosa và Nhà thờ Christ

Trung tâm lịch sử của Malacca đủ nhỏ để đi bộ khám phá trong một ngày, và sự nhỏ gọn ấy chính là một phần sức hấp dẫn. Điểm xuất phát hiển nhiên là Quảng trường Hà Lan (thường gọi là Quảng trường Đỏ), khoảng sân màu đỏ đất nung làm điểm neo cho khu phố cổ và xuất hiện trên mọi tấm bưu thiếp. Những tòa nhà đỏ cam sẫm ở đây là di sản của thời thuộc địa Hà Lan, và quảng trường thường tấp nập du khách, nhiếp ảnh gia cùng những chiếc xích lô trang trí sặc sỡ của thành phố.

Nhà thờ Christ và Stadthuys

Đối diện quảng trường là Nhà thờ Christ, một nhà thờ thế kỷ 18 do người Hà Lan xây, là một trong những địa danh được chụp ảnh nhiều nhất Malaysia với mặt tiền đỏ nổi bật và viền trắng. Bên cạnh là Stadthuys, tòa nhà hành chính và dinh thự của thống đốc thời Hà Lan, nay là nơi đặt các bảo tàng lịch sử và dân tộc học, rất đáng ghé xem nếu bạn muốn hiểu bối cảnh của mọi thứ sẽ thấy bên ngoài.

A Famosa và đồi St. Paul

Chỉ cần đi bộ một đoạn ngắn là tới A Famosa, nói chính xác hơn là cổng thành còn sót lại có tên Porta de Santiago — mảnh cuối cùng của một pháo đài Bồ Đào Nha từng hùng mạnh. Từ đó bạn có thể leo con dốc thoai thoải của đồi St. Paul lên tàn tích nhà thờ St. Paul, nơi những bia mộ phong sương tựa vào tường và bạn sẽ có tầm nhìn thoáng đãng ra thành phố cùng eo biển. Đỉnh đồi là chỗ tốt để dừng chân và cảm nhận Malacca từng nằm ở vị trí chiến lược đến mức nào trên con đường buôn bán gia vị lịch sử.

Vì các con hẻm của khu phố cổ hẹp và các điểm tham quan nằm san sát nhau, bản đồ trên điện thoại thực sự hữu ích ở đây để tìm lối vào bảo tàng, ngôi đền kế tiếp hoặc một quầy hàng ăn cụ thể trong ngõ nhỏ. Giữ kết nối liên tục bằng một gói eSIM Malaysia giúp việc đi lại giữa các địa danh này trở nên dễ dàng, kể cả khi những con phố uốn lượn xa khỏi dòng sông.

Phố Jonker: chợ đêm và không khí cuối tuần

Phố Jonker (Jalan Hang Jebat) là xương sống của khu phố Tàu Malacca và là trái tim của đời sống về đêm trong thành phố. Ban ngày, đây là dải phố thư thả với các cửa hàng đồ cổ, phòng tranh, hội quán dòng họ và quán cà phê nằm trong những dãy nhà phố được bảo tồn đẹp mắt. Còn ban đêm — nhất là vào cuối tuần — nơi này lột xác hoàn toàn.

Chợ đêm phố Jonker thường họp vào các buổi tối thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật, khi con phố cấm xe cộ và hai bên san sát các gian hàng từ đầu đến cuối. Bạn sẽ gặp:

• Đồ ăn đường phố đủ loại — satay, xiên nướng, popiah, trái cây tươi, sinh tố dừa và các món ngọt địa phương.
• Các món bánh ngọt Nyonya nổi tiếng, gồm bánh tart dứa và kuih nhiều màu sắc (các loại bánh nhỏ vừa miệng).
• Quà lưu niệm, đồ trang trí nhỏ và đồ thủ công, cùng thỉnh thoảng có biểu diễn trực tiếp hoặc karaoke trên sân khấu nhỏ gần đầu phố phía khu phố Tàu.

Nơi này đông đúc và náo nhiệt, nên hãy đi với cái bụng đói và sự kiên nhẫn thay vì một kế hoạch cứng nhắc. Vào các buổi tối trong tuần, cũng con phố ấy yên tĩnh hơn nhiều, và một số du khách thực ra lại thích như vậy để thong thả ngắm kiến trúc di sản mà không bị chen lấn. Dù thế nào, Jonker cũng là một trong những nơi tuyệt nhất thành phố để nếm hương vị Peranakan mà Malacca nổi tiếng — và điều đó đưa chúng ta tới nền văn hóa đứng sau các món ăn.

Di sản và ẩm thực Peranakan (Baba-Nyonya)

Để hiểu Malacca, bạn phải hiểu cộng đồng Peranakan — hậu duệ của những người Hoa định cư đầu tiên, đã kết hôn với cư dân Malay bản địa và hình thành một nền văn hóa lai độc đáo. Nam giới theo truyền thống được gọi là Baba và nữ giới là Nyonya, và sự pha trộn giữa ảnh hưởng Hoa, Malay và thuộc địa của họ thể hiện ở mọi thứ, từ kiến trúc và nghề đính cườm cho đến — ngon nhất — là gian bếp.

Điều gì làm nên sự đặc biệt của ẩm thực Nyonya

Ẩm thực Nyonya kết hợp nguyên liệu và kỹ thuật nấu nướng của người Hoa với gia vị, thảo mộc và các nguyên liệu thơm kiểu Malay như sả, riềng, hạt candlenut, me và nước cốt dừa. Kết quả là hương vị đậm đà, chua nhẹ và thơm nồng. Những món rất đáng tìm ăn ở Malacca gồm:

• Laksa Nyonya — món mì nước nêm gia vị trên nền nước cốt dừa, khác với món asam laksa chua của Penang.
• Ayam pongteh — món gà và khoai tây hầm mềm, ấm bụng, nấu với tương đậu lên men.
• Gà hoặc cá sốt cay, chua dựa trên các loại bột gia vị đặc trưng của Nyonya (rempah).
• Cendol và ais kacang — các món tráng miệng đá bào hợp với cái nóng nhiệt đới, bản của Malacca thường được rưới đẫm đường thốt nốt địa phương (gula Melaka).

Gula Melaka, loại đường thốt nốt sẫm màu mang tên chính thành phố, đáng được nhắc riêng — vị ngọt caramel khói của nó xuất hiện trong các món tráng miệng khắp Malaysia và là đặc sản địa phương chính hiệu. Để đặt các món ăn của Malacca vào bức tranh rộng hơn về nền ẩm thực tuyệt vời của cả nước, cẩm nang ẩm thực Malaysia của chúng tôi giới thiệu các món nên thử theo từng vùng.

Những ngôi nhà di sản Baba-Nyonya

Để tìm hiểu sâu hơn, những dãy nhà phố di sản Baba-Nyonya đã được phục dựng dọc và quanh Jalan Tun Tan Cheng Lock (phố Heeren) cho phép bạn bước vào thế giới xa hoa, đầy đồ cổ của các gia đình thương nhân Peranakan giàu có. Những ngôi nhà phố mặt tiền hẹp nhưng sâu đến bất ngờ này là điểm nhấn cho bất kỳ ai quan tâm đến việc của cải từ giao thương của Malacca được sống ra sao hằng ngày.

Du thuyền trên sông và xe xích lô: cách di chuyển quanh khu phố cổ

Hai trải nghiệm tiêu biểu của Malacca là những cách ngắm thành phố chậm rãi, thư thả hơn — và cả hai đều là thú vui thân thiện với du khách chứ không phải phương tiện đi lại nghiêm túc.

Du thuyền sông Malacca

Du thuyền sông Melaka lướt dọc dòng nước từng giúp thành phố trở thành cường quốc thương mại, nay hai bên bờ có những bức tranh tường nhiều màu, quán cà phê và các dãy nhà phố ven sông đã được phục dựng. Thuyền chạy ban ngày và đến tận buổi tối, và chuyến đi sau khi trời tối — lúc hai bờ và các cây cầu lên đèn — đặc biệt giàu không khí. Đó là chuyến đi ngắn, nhẹ nhàng và là cách hay để nghỉ chân mà vẫn được tham quan. Các điểm khởi hành nằm gần khu phố cổ và về phía Taman Rempah, vì vậy hãy kiểm tra bến gần nhất khi bạn đến.

Những chiếc xích lô trang trí nổi tiếng

Xe xích lô của Malacca khó mà bỏ qua — đó là những chiếc xe đạp ba bánh chở khách được trang trí bằng hoa nhựa, nhân vật hoạt hình, đèn LED và nhạc xập xình. Chúng tụ tập quanh Quảng trường Hà Lan và chở khách đi những vòng ngắn qua khu di sản. Giá được thương lượng chứ không cố định, vì vậy hãy thống nhất giá trước khi bước lên xe. Nó sến súa, nặng tính du lịch và chắc chắn là một phần của trải nghiệm Melaka.

Đi bộ và xa hơn nữa

Ngoài ra, bản thân khu phố cổ đi bộ khám phá là tuyệt nhất, còn với những nơi xa hơn thì Grab là cách gọi xe dễ nhất. Nếu bạn muốn có bức tranh đầy đủ về các lựa chọn di chuyển liên tỉnh để đến Melaka và đi tiếp sau đó, hãy xem hướng dẫn di chuyển ở Malaysia của chúng tôi, bao gồm xe buýt, tàu hỏa, chuyến bay nội địa và dịch vụ gọi xe.

Đi trong ngày từ KL hay nghỉ qua đêm?

Malacca nằm cách Kuala Lumpur khoảng hai giờ đi đường bộ về phía nam, khiến nơi đây trở thành một trong những chuyến đi trong ngày từ KL phổ biến nhất cả nước. Xe khách tốc hành chạy thường xuyên nối bến xe phía nam chính của KL (TBS — Terminal Bersepadu Selatan) với Melaka Sentral, và từ đó một đoạn Grab ngắn hoặc xe buýt địa phương sẽ đưa bạn đến khu trung tâm lịch sử. Tự lái xe hoặc đi xe đưa đón riêng cũng rất dễ dàng.

Khi nào đi trong ngày là hợp lý

• Bạn ít thời gian và muốn "check-in" khu phố cổ UNESCO, Quảng trường Hà Lan và một bữa trưa Nyonya.
• Bạn có thể rời KL từ sớm và không ngại một ngày kín lịch, nhịp độ nhanh.
• Bạn không quá bận tâm việc trải nghiệm chợ đêm phố Jonker lúc đang náo nhiệt nhất.

Vì sao nghỉ qua đêm tốt hơn

Thành thật mà nói, Malacca đáp lại những ai nán lại. Chỉ một đêm lưu lại là biến danh sách việc cần làm vội vã thành một trải nghiệm thư thả và mở ra những khoảnh khắc đẹp nhất của thành phố:

• Chợ đêm phố Jonker (thứ Sáu đến Chủ nhật) là hoạt động buổi tối mà bạn sẽ bỏ lỡ nếu đi trong ngày rồi quay về KL.
• Chuyến du thuyền sông lung linh ánh đèn và nhiệt độ buổi tối mát mẻ hơn khiến khu phố cổ trở nên huyền diệu sau khi trời tối.
• Bạn có thể ăn uống đàng hoàng — bữa tối Nyonya, cơm gà viên khuya, và bữa sáng thong thả với kopi địa phương và bánh mì nướng.

Nếu ở lại qua đêm, các khách sạn và nhà nghỉ trong dãy nhà phố di sản quanh phố Jonker và khu phố cổ sẽ đặt bạn ngay giữa nhịp sống náo nhiệt. Đưa Malacca vào một chuyến đi rộng hơn cũng dễ — lịch trình Malaysia 10 ngày của chúng tôi cho thấy thành phố này nằm vừa vặn trong tuyến bờ tây kinh điển ra sao, và nếu bạn lấy thủ đô làm điểm xuất phát trước, các hướng dẫn những điều nên làm ở Kuala Lumpur và nên ở đâu tại Kuala Lumpur sẽ giúp bạn lên kế hoạch cho chặng KL trước khi xuống phía nam.

Mẹo thực tế khi tham quan Malacca

Vài điều nhỏ giúp chuyến đi Melaka suôn sẻ hơn:

• Sắp xếp chuyến đi quanh cuối tuần nếu chợ đêm phố Jonker là ưu tiên — chợ không họp mỗi đêm.
• Ăn mặc phù hợp với nóng ẩm, nhưng hãy mang theo đồ che kín lịch sự khi vào đền chùa, thánh đường Hồi giáo và nhà thờ trong khu phố cổ. Khu trung tâm lịch sử có chùa Phật giáo, một thánh đường Hồi giáo hàng trăm năm tuổi và các đền Hindu dọc phố Harmony (Jalan Tukang Emas), phản ánh sự đan xen tín ngưỡng của Malacca.
• Mang theo một ít tiền mặt để đi xích lô, mua ở sạp chợ và các hàng ăn nhỏ, dù thẻ và thanh toán QR được chấp nhận rộng rãi ở các cơ sở lớn hơn — hướng dẫn về tiền tệ ở Malaysia của chúng tôi giải thích hệ thống Touch 'n Go và DuitNow QR.
• Đi sớm hoặc đi muộn để tránh cả cái nóng giữa trưa lẫn dòng người đông nhất tại các địa danh chính.

Dù chuyến đi Malaysia của bạn tiếp tục đến đâu sau Malacca, có sẵn dữ liệu di động sẽ giúp cả hành trình suôn sẻ — từ việc gọi Grab bên ngoài Melaka Sentral, đến dịch thực đơn toàn món Nyonya lạ lẫm hay tìm quán cà phê ven sông ẩn mình. Kích hoạt eSIM Malaysia trước khi bay nghĩa là bạn bước xuống máy bay đã có kết nối, sẵn sàng dạo phố Jonker và khu phố cổ mà không lạc đường.

Câu hỏi thường gặp

Malacca có đáng đi trong ngày từ Kuala Lumpur không?

Có. Malacca nằm cách KL khoảng hai giờ đi đường bộ về phía nam, với xe khách tốc hành chạy thường xuyên từ bến TBS đến Melaka Sentral, nên đi trong ngày hoàn toàn khả thi. Bạn có thể thoải mái tham quan khu phố cổ UNESCO, Quảng trường Hà Lan và ăn một bữa trưa Nyonya trong một ngày. Tuy vậy, ở lại qua đêm sẽ tốt hơn nếu bạn muốn trải nghiệm chợ đêm phố Jonker và chuyến du thuyền sông buổi tối lung linh ánh đèn, những thứ bạn sẽ bỏ lỡ nếu quay về KL ngay trong ngày.

Chợ đêm phố Jonker ở Malacca mở cửa khi nào?

Chợ đêm phố Jonker thường họp vào các buổi tối thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật, khi con phố cấm xe cộ và đầy ắp các gian hàng đồ ăn, quà lưu niệm và thỉnh thoảng có biểu diễn trực tiếp. Vào các buổi tối trong tuần, cũng con phố ấy yên tĩnh hơn nhiều, phù hợp hơn nếu bạn thích ngắm những dãy nhà phố di sản mà không có đám đông. Nếu chợ đêm là ưu tiên, hãy lên kế hoạch chuyến đi quanh cuối tuần.

Malacca nổi tiếng với món ăn gì?

Malacca nổi tiếng nhất với ẩm thực Peranakan, hay còn gọi là Nyonya, vốn pha trộn nguyên liệu của người Hoa với gia vị Malay. Hãy tìm laksa Nyonya, ayam pongteh (món gà hầm), cơm gà viên, và các món tráng miệng như cendol và ais kacang được làm ngọt bằng gula Melaka, loại đường thốt nốt sẫm màu địa phương mang tên thành phố. Khu vực phố Jonker và các nhà hàng trong dãy nhà phố di sản là những nơi tuyệt vời để thử chúng.

Cần bao nhiêu ngày ở Malacca?

Một ngày trọn vẹn là đủ để đi các điểm UNESCO chính, còn một đêm lưu lại (hai ngày) cho phép bạn tận hưởng chợ đêm phố Jonker, chuyến du thuyền sông buổi tối và một vòng ăn uống thong thả mà không phải vội. Ít du khách cần hơn hai ngày, trừ khi họ muốn đi chậm hoặc định dùng Melaka làm căn cứ khám phá các vùng lân cận.

Những điểm tham quan không thể bỏ qua trong khu phố cổ Melaka là gì?

Những điểm nổi bật tập trung trong khoảng cách đi bộ: Quảng trường Hà Lan (Quảng trường Đỏ) với Nhà thờ Christ và Stadthuys, cổng pháo đài A Famosa (Porta de Santiago), tàn tích nhà thờ St. Paul trên đồi, phố Jonker và khu phố Tàu, các dãy nhà phố di sản Baba-Nyonya, và du thuyền sông Melaka. Những chiếc xích lô trang trí quanh Quảng trường Hà Lan là cách vui nhộn, hơi sến để ngắm tất cả.