Lễ hội và ngày nghỉ lễ ở Malaysia: khi nào, ở đâu

Rất ít quốc gia nào dồn nhiều dịp ăn mừng vào một cuốn lịch như Malaysia. Là một đất nước đa văn hóa, nơi người Mã Lai, người Hoa, người Ấn và các cộng đồng bản địa Borneo sống bên nhau, một năm ở đây điểm xuyết đầy những lễ hội tôn giáo, lễ mừng mùa gặt và ngày nghỉ lễ, biến những con phố bình thường thành bữa tiệc ngoài trời. Sắp xếp chuyến đi trùng với một trong những lễ hội Malaysia này có thể là điểm nhấn của cả hành trình.

Sự náo nhiệt đó cũng kéo theo những hệ quả thực tế: dòng người đi lại trong nước đông nghịt, một số nơi tạm đóng cửa, nhu cầu về phương tiện đi lại và khách sạn tăng vọt. Dưới đây là hướng dẫn về những lễ hội lớn nhất của đất nước: đó là lễ hội gì, nên trải nghiệm ở đâu và cách lên kế hoạch để tránh đám đông, để các lễ hội làm lợi cho chuyến đi của bạn thay vì gây cản trở.

Hari Raya Aidilfitri (Eid): lễ hội lớn nhất trong năm

Hari Raya Aidilfitri — tên gọi của Eid al-Fitr ở Malaysia — đánh dấu sự kết thúc tháng nhịn ăn Ramadan của người Hồi giáo và chắc chắn là ngày lễ quan trọng nhất cả nước. Lễ này theo âm lịch Hồi giáo nên ngày diễn ra sớm hơn khoảng 10 đến 11 ngày mỗi năm theo dương lịch. Trong những ngày trước lễ, tháng Ramadan biến các thành phố và thị trấn thành nơi nhộn nhịp với những chợ Ramadan, nơi các gian hàng bán món ăn truyền thống cho bữa buka puasa (bữa ăn kết thúc ngày nhịn ăn) buổi tối. Những khu chợ này là cánh cửa tuyệt vời, thiên về ẩm thực, để bạn hiểu văn hóa địa phương, và ai cũng có thể ghé qua.

Khi Hari Raya đến, cả đất nước gần như tạm dừng. Hàng triệu người Malaysia tham gia cuộc di cư balik kampung — trở về làng quê để đón lễ cùng gia đình. Nhiều gia đình tổ chức open house, nồng nhiệt đón khách, hàng xóm và cả du khách với rendang, ketupat (bánh gạo) cùng nhiều loại kẹo và bánh quy ngày lễ.

Điều này ảnh hưởng thế nào đến chuyến đi của bạn

• Giao thông kẹt cứng: xe buýt liên tỉnh, tàu hỏa và chuyến bay nội địa kín chỗ từ rất sớm quanh hai ngày nghỉ lễ chính thức. Nếu lịch trình của bạn trùng, hãy đặt chỗ sớm.
• Thành phố có thể vắng lặng: Kuala Lumpur vắng người khi cư dân về kampung (quê). Điều nghịch lý là thủ đô nhờ vậy lại yên bình hơn và dễ khám phá hơn.
• Một số nơi đóng cửa: nhiều cửa hàng, nhà hàng và cơ sở kinh doanh nhỏ do gia đình điều hành đóng cửa trong ngày đầu hoặc hai ngày đầu, dù trung tâm thương mại và điểm tham quan ở các thành phố lớn phần lớn vẫn mở.
• Cơ hội để kết nối: nếu được mời đến một open house, hãy vui vẻ nhận lời — đó là một trong những truyền thống hiếu khách nhất của Malaysia.

Vì nhu cầu tăng vọt như vậy, đây chính là lúc việc đặt phương tiện và chỗ ở trực tuyến ngay khi bạn chốt ngày đi phát huy hiệu quả. Duy trì kết nối dữ liệu trực tiếp qua gói eSIM Malaysia giúp bạn dễ dàng mua vé xe buýt phút chót, theo dõi chuyến bay bị hoãn hoặc đặt lại ngay lập tức khi ai cũng đang di chuyển.

Tết Nguyên đán ở Kuala Lumpur và Penang

Tết Nguyên đán (ở địa phương thường gọi là CNY hoặc Lễ hội Mùa xuân) được cộng đồng người Hoa đông đảo ở Malaysia đón mừng và rơi vào cuối tháng 1 hoặc tháng 2, tùy theo âm lịch. Đó là một biển sắc đỏ và vàng: những chiếc đèn lồng giăng khắp phố, múa lân, múa rồng, tiếng pháo nổ lách tách và bữa cơm đoàn viên quy tụ cả gia đình vào đêm giao thừa.

Những nơi tuyệt nhất để đắm mình vào không khí Tết là các khu có di sản văn hóa Hoa sâu đậm. Ở Kuala Lumpur, hãy đến phố Petaling (Chinatown) và chùa Thean Hou, một trong những ngôi chùa Hoa lớn nhất Đông Nam Á, được thắp sáng rực rỡ bằng hàng nghìn chiếc đèn lồng trong mùa lễ hội. Ở Penang, George Town trở nên sôi động: các bến thuyền của dòng họ (clan jetties), đền chùa và những dãy nhà phố cổ tổ chức open house cùng các buổi biểu diễn văn hóa, còn món ăn đường phố nổi tiếng của hòn đảo cũng mang thêm không khí lễ hội.

Lưu ý khi lên kế hoạch cho Tết Nguyên đán

• Hãy dự trù việc đóng cửa: nhiều nhà hàng, quầy hàng hawker và cửa hàng của người Hoa đóng cửa vài ngày quanh dịp lễ, nhất là hai, ba ngày đầu. Hãy sắp xếp bữa ăn quanh các quầy vẫn mở cửa hoặc ăn tại nhà hàng của khách sạn.
• Đông đúc và giá tăng: riêng Penang đón lượng lớn khách du lịch trong nước và khu vực, vì vậy hãy đặt khách sạn thật sớm.
• Sôi động nhưng không ồn ào ở mọi nơi: không khí vui tươi và đậm tính gia đình; bữa cơm đoàn viên đêm giao thừa là chuyện riêng của mỗi nhà, nhưng việc tham quan đền chùa và ngắm đồ trang trí đường phố mở cho tất cả mọi người.

Nếu bạn chọn thủ đô làm điểm dừng chân trong mùa lễ hội, bài hướng dẫn những điều nên làm ở Kuala Lumpur của chúng tôi có thể giúp bạn lên lộ trình ghé thăm những ngôi đền được trang trí và khu Chinatown vào lúc chúng rực rỡ và giàu không khí nhất.

Thaipusam ở hang Batu

Trong tất cả các lễ hội của Malaysia, Thaipusam có lẽ là lễ hội gây kinh ngạc nhất về mặt thị giác. Lễ hội Hindu này do cộng đồng người Tamil tổ chức, thường diễn ra vào cuối tháng 1 hoặc tháng 2 và xoay quanh lòng sùng kính Thần Murugan. Tâm điểm là quần thể đền hang Batu ngay phía bắc Kuala Lumpur, nơi một bức tượng Murugan khổng lồ màu vàng đứng dưới chân một dãy bậc thang dốc đầy màu sắc dẫn lên các điện thờ trong hang đá vôi.

Trong lễ Thaipusam, hàng trăm nghìn tín đồ và người xem đổ về hang Batu. Cảnh tượng ấn tượng nhất là những người mang kavadi — các tín đồ vác những khung trang trí công phu, một số người còn bị xuyên qua da như hành động sám hối và tạ ơn, leo hàng trăm bậc thang lên đền trong hang. Một đoàn rước cũng đi từ thành phố đến hang trong những giờ trước đó. Đó là trải nghiệm mãnh liệt, đậm chất tâm linh và không giống bất cứ điều gì bạn sẽ chứng kiến trong khu vực.

Mẹo khi đến dự Thaipusam

• Đi sớm: hãy đến trước bình minh nếu có thể — không khí sôi dần suốt đêm và sáng sớm, và đám đông trở nên quá tải vào giữa trưa.
• Ăn mặc lịch sự: che vai và đầu gối, và hãy nhớ đây là một nghi lễ tôn giáo thiêng liêng chứ không phải một màn trình diễn — hãy chụp ảnh với sự tôn trọng.
• Uống đủ nước: cái nóng, đám đông và việc leo cầu thang đều rất mệt. Hãy mang theo nước và chú ý bước chân.
• Cách đến đó: tàu KTM Komuter chạy đến một nhà ga ngay tại hang Batu, thuận tiện hơn nhiều so với tự lái xe vào ngày lễ vì tình trạng kẹt xe.

Việc di chuyển trên các tuyến giao thông chật kín và tìm nhóm của bạn giữa đám đông sẽ đơn giản hơn nhiều khi bạn có sẵn bản đồ và ứng dụng nhắn tin. Một chiếc eSIM Malaysia hoạt động tốt nghĩa là giờ tàu theo thời gian thực và điểm hẹn ghim vị trí luôn nằm trong tầm tay bạn, ngay cả giữa cảnh hỗn loạn.

Deepavali (Lễ hội Ánh sáng)

Deepavali — ở nơi khác còn gọi là Diwali — là Lễ hội Ánh sáng của người Hindu, do cộng đồng người Ấn ở Malaysia đón mừng và là ngày nghỉ lễ chính thức trên toàn quốc. Lễ thường rơi vào tháng 10 hoặc tháng 11. Nhà cửa và đền chùa được tô điểm bằng kolam, những họa tiết tinh xảo vẽ trên nền nhà bằng gạo hoặc bột màu, cùng đèn dầu và đèn nhấp nháy tượng trưng cho chiến thắng của ánh sáng trước bóng tối và của điều thiện trước điều ác.

Nơi tuyệt nhất để cảm nhận không khí chuẩn bị là Little India ở Kuala Lumpur (Brickfields), nơi các con phố được giăng đèn rực rỡ, cổng chào và đồ trang trí trong nhiều tuần trước lễ, còn các quầy hàng bán vòng hoa, kẹo ngọt, vải vóc và đồ dùng ngày lễ. George Town ở Penang cũng có một khu Little India sôi động hẳn lên vào dịp này. Cũng như các lễ hội lớn khác, open house rất phổ biến và du khách thường được mời cùng thưởng thức kẹo ngọt và lòng hiếu khách.

Trải nghiệm Deepavali

• Ghé các khu chợ: những con phố mua sắm ngày lễ ở Brickfields là bữa tiệc cho mọi giác quan và mở cửa cho tất cả mọi người.
• Thử các món ngọt: kẹo ngọt Ấn Độ (mithai) và murukku mặn có ở khắp nơi trong mùa lễ — một lý do ngon lành để lang thang.
• Lưu ý việc đóng cửa: một số cơ sở kinh doanh của người Ấn đóng cửa đúng ngày lễ, nhưng đồ trang trí ngoài đường vẫn được trưng bày.

Để biết thêm về phong tục và phép lịch sự khi đến thăm đền hoặc nhận lời mời trong bất kỳ lễ hội nào trong số này, bài hướng dẫn văn hóa và phép xã giao ở Malaysia của chúng tôi đề cập đến quy định trang phục, tục cởi giày và cách cư xử tôn trọng.

Gawai và các lễ hội mùa gặt ở Borneo

Vượt Biển Đông sang Borneo thuộc Malaysia, lịch lễ hội mang màu sắc bản địa rõ nét. Ở Sarawak, lễ hội mùa gặt Gawai Dayak được các dân tộc Dayak — trong đó có cộng đồng Iban và Bidayuh — tổ chức vào khoảng đầu tháng 6, đánh dấu kết thúc vụ gặt lúa. Đó là một dịp vui tươi với trang phục truyền thống, những buổi họp mặt ở nhà dài (longhouse), âm nhạc, điệu múa và rượu gạo địa phương gọi là tuak. Nhiều nhà dài chào đón du khách trong thời gian này và lòng hiếu khách ở đây nổi tiếng khắp nơi.

Sabah láng giềng có lễ hội mùa gặt riêng, lễ Kaamatan, vào khoảng cuối tháng 5, chủ yếu do cộng đồng Kadazan-Dusun tổ chức. Cả hai lễ hội đều là những trải nghiệm tuyệt vời, giàu văn hóa, nhưng diễn ra ở những vùng có cơ sở hạ tầng phân tán hơn so với bán đảo. Nếu bạn định vào vùng nhà dài hoặc nội địa để tham gia lễ hội, hướng dẫn du lịch Borneo của chúng tôi giải thích phần hậu cần và những khoảng trống kết nối rất thực tế mà bạn sẽ gặp khi rời các thị trấn chính.

Những lễ hội khác đáng biết

Ngoài bốn lễ hội lớn cùng Gawai, lịch của Malaysia còn có lễ Vesak (ngày lễ Phật giáo kỷ niệm Đản sinh, Thành đạo và Nhập diệt của Đức Phật, thường vào tháng 5), Hari Raya Haji (Eid al-Adha), Giáng sinh (ngày nghỉ lễ chính thức trên toàn quốc, khi các trung tâm thương mại được trang hoàng lộng lẫy) và Quốc khánh Malaysia (Hari Merdeka) vào ngày 31 tháng 8, tiếp theo là Ngày Malaysia vào ngày 16 tháng 9. Các ngày nghỉ lễ cấp bang cũng khác nhau, vì vậy danh sách chính xác các ngày nghỉ lễ chính thức sẽ hơi khác tùy theo bang bạn đang ở.

Lên kế hoạch quanh các ngày lễ: đóng cửa, đám đông và phương tiện đi lại

Lễ hội là món quà dành cho du khách, nhưng chỉ cần lên kế hoạch trước một chút là bạn sẽ được đền đáp xứng đáng. Dưới đây là cách để các lễ hội làm chuyến đi của bạn thêm đặc sắc thay vì phức tạp hơn.

Đặt phương tiện và khách sạn sớm

Vấn đề lớn nhất quanh các ngày lễ lớn — đặc biệt là Hari Raya và Tết Nguyên đán — là làn sóng đi lại trong nước tăng vọt. Tàu hỏa (kể cả dịch vụ ETS thoải mái ở bờ biển phía tây), xe buýt liên tỉnh và các chuyến bay giá rẻ của những hãng như AirAsia đều bán hết từ rất sớm và giá tăng. Nếu chuyến đi của bạn trùng với một ngày nghỉ lễ chính thức, hãy chốt phương tiện đường dài và chỗ ở càng sớm càng tốt. Hướng dẫn di chuyển ở Malaysia của chúng tôi trình bày chi tiết về tàu hỏa, chuyến bay, xe buýt và cách đặt vé.

Dự trù một số nơi đóng cửa

• Hari Raya: nhiều cơ sở kinh doanh nhỏ đóng cửa trong ngày đầu hoặc hai ngày đầu; trung tâm thương mại và điểm tham quan ở các thành phố lớn nhìn chung vẫn mở.
• Tết Nguyên đán: một bộ phận lớn nhà hàng và quầy hàng hawker của người Hoa đóng cửa vài ngày, nhất là ở Penang và khu Chinatown.
• Deepavali và Thaipusam: đóng cửa ngắn hơn và mang tính địa phương hơn, chủ yếu ảnh hưởng đến các cơ sở của người Ấn vào đúng ngày lễ.
• Cơ quan nhà nước và ngân hàng đóng cửa vào các ngày nghỉ lễ chính thức được công bố, nhưng ATM và ví điện tử vẫn hoạt động.

Chọn thời điểm đi có chủ ý

Vì ngày lễ phụ thuộc vào âm lịch và lịch tôn giáo nên mỗi năm đều thay đổi — do đó hãy luôn xác nhận ngày chính xác của năm bạn đi trước khi đặt chỗ, vì chúng ảnh hưởng trực tiếp đến đám đông, giá cả và việc đóng cửa. Để có cái nhìn rộng hơn về việc các dịp lễ này trùng với thời tiết và những tháng đẹp nhất để đến từng vùng ra sao, hãy đọc kèm bài tổng quan thời điểm tốt nhất để đến Malaysia của chúng tôi. Nếu bạn thích điều kiện yên tĩnh và rẻ hơn, hãy chọn những tuần ngay trước hoặc sau một lễ hội lớn; nếu bạn muốn chạm vào không khí hoành tráng, hãy lên kế hoạch có mặt đúng thành phố vào đúng ngày.

Dù lễ hội nào thu hút bạn, trải nghiệm sẽ suôn sẻ hơn khi bạn có thể xem trang trí trực tiếp, tìm đường qua những con phố đông nghịt, săn những tấm vé khan hiếm và giữ liên lạc với bạn đồng hành theo thời gian thực. Kích hoạt eSIM Malaysia trước khi hạ cánh nghĩa là bạn đến nơi là sẵn sàng hòa vào lễ hội ngay — luôn kết nối qua từng con phố ngập đèn lồng, từng đoàn rước ở đền chùa và từng bữa tiệc open house mà Malaysia mang đến.

Câu hỏi thường gặp

Lễ hội nào ở Malaysia đáng trải nghiệm nhất?

Tùy vào sở thích của bạn. Hari Raya Aidilfitri (Eid) là lễ hội lớn nhất, thể hiện văn hóa Mã Lai và truyền thống open house, nhưng ngày diễn ra sớm hơn khoảng 10-11 ngày mỗi năm. Tết Nguyên đán (tháng 1 hoặc tháng 2) rực rỡ ở Penang và khu Chinatown của KL, còn Thaipusam ở hang Batu là lễ hội ấn tượng nhất về mặt thị giác. Hãy luôn xác nhận ngày chính xác của năm bạn đi, vì hầu hết đều theo âm lịch hoặc lịch tôn giáo.

Các cửa hàng và nhà hàng có đóng cửa trong các lễ hội ở Malaysia không?

Một số có. Trong dịp Hari Raya, nhiều cơ sở nhỏ do gia đình điều hành đóng cửa trong ngày đầu hoặc hai ngày đầu, dù trung tâm thương mại và điểm du lịch ở các thành phố lớn vẫn mở. Tết Nguyên đán chứng kiến một bộ phận lớn nhà hàng và quầy hàng hawker của người Hoa đóng cửa vài ngày, nhất là ở Penang và khu Chinatown. Deepavali và Thaipusam kéo theo những đợt đóng cửa ngắn hơn và mang tính địa phương hơn. ATM và ví điện tử vẫn hoạt động suốt thời gian đó.

Làm sao để đến hang Batu dịp Thaipusam?

Cách dễ nhất là đi tàu KTM Komuter, có ga ngay tại quần thể hang Batu, nằm ngay phía bắc Kuala Lumpur. Cách này giúp bạn tránh tình trạng kẹt xe nghiêm trọng vào ngày lễ. Hãy đến trước bình minh nếu có thể, vì đám đông tăng nhanh và trở nên quá tải vào giữa trưa. Ăn mặc lịch sự, che vai và đầu gối, mang theo nước và chụp ảnh với sự tôn trọng trong nghi lễ thiêng liêng này.

Tôi có nên tránh đến Malaysia vào dịp Hari Raya không?

Không nhất thiết, nhưng hãy lên kế hoạch trước. Cuộc di cư balik kampung khiến xe buýt liên tỉnh, tàu hỏa và chuyến bay nội địa kín chỗ từ rất sớm và giá tăng, vì vậy hãy đặt phương tiện và khách sạn sớm nếu lịch trình của bạn trùng. Trớ trêu thay, Kuala Lumpur vắng người và yên bình hơn khi cư dân trở về quê. Nếu bạn được mời đến một open house Hari Raya, đó là một trong những truyền thống hiếu khách và đáng nhớ nhất của đất nước.

Du khách có được chào đón tại các lễ hội ở Malaysia không?

Có, rất được chào đón. Truyền thống open house của Malaysia trong dịp Hari Raya, Deepavali và Tết Nguyên đán có nghĩa là khách, thậm chí cả du khách, đều được đón tiếp nồng hậu bằng đồ ăn và lòng hiếu khách. Chợ Ramadan, các con phố mua sắm ngày lễ như Brickfields vào dịp Deepavali và đồ trang trí ở đền chùa đều mở cửa cho tất cả mọi người. Ở Sarawak, nhiều nhà dài chào đón du khách trong lễ hội mùa gặt Gawai. Chỉ cần ăn mặc kín đáo và cư xử tôn trọng, nhất là tại các địa điểm tôn giáo.